Fragment uit De dag dat Malika niet trouwde

Daar wordt er op de deur geklopt. Zaynab doet open en maakt een uitnodigend gebaar. Si Mahmoud draagt zijn mooiste djellaba, onberispelijk wit. Hij loopt met waardige, kleine stappen en zijn stem klinkt plechtig.
Ze gaan beiden in de piepkleine salon zitten. Si Mahmoud kijkt om zich heen. Aan de muur tegenover hem lessen twee vreedzame hindes hun dorst in een beekje. Het is een schilderij, of liever gezegd, een reproductie. Is dat wel helemaal fatsoenlijk? Si Mahmoud fronst zijn wenkbrauwen. Zaynab schenkt muntthee.
Buurman maakt een paar opmerkingen over het weer, zijn gastvrouw stemt er volmondig mee in, ze nemen allebei een slokje van de gloeiend hete thee. De hindes weerspiegelen zich nog steeds in het kristalheldere water. Buiten klinkt het gebalk van een ezel.
In de salon hangt een beetje pijnlijke stilte.
De avondlijke gast schraapt zijn keel.
‘ Ahum! Zeer vereerde Lalla Zaynab, de afwezigheid van wijlen uw echtgenoot, moge God hem in zijn barmhartigheid bewaren, maakt de zaak een weinig delicaat.’
Zaynab, die meent een verwijt te horen waar er misschien geen is, antwoordt een tikkeltje te bits: ‘Si Mahmoud, het is nu eenmaal zoals het is. De overledene, moge God zich over zijn ziel ontfermen, heeft dit huis aan mijn hoede toevertrouwd. Ik heb nergens om gevraagd.’
Si Mahmoud kucht. Hij heeft de lichte ergernis in haar antwoord opgemerkt en probeert het recht te zetten.
‘ God zij geloofd, u kwijt zich perfect van deze moeilijke taak.’
‘ God zij geprezen.’
‘ Hij zij geprezen en gedankt.’
‘ Amen.’
‘ Zeer vereerde Lalla Zaynab, ik zal spreken als had ik het tegen een man.’
‘ Heel graag, dat is wel zo makkelijk …’
‘ Kort en goed, er is hier in de stad, wat zeg ik, in deze wijk, een jongeman uit duizenden, de crème de la crème. Zijn vader is een algemeen gerespecteerd man. Zijn familie, die in Casablanca woont, geniet daar een uitstekende reputatie. Wat de jongeman zelf aangaat, die is de integerheid zelve. Hij is ambtenaar, ontvangt aan het eind van elke maand zijn salaris met de regelmaat van de klok: nooit heeft hij behoefte gehad aan …’
Zaynab valt hem in de rede.
‘ We hebben het toch over Abbas, de onderwijzer, hè?’
Si Mahmoud zucht. Mijn god, wat zijn de tijden veranderd! Zoals die vrouw hem in de rede valt … En vanwaar al die haast? Dit soort zaken doe je niet zomaar één-twee-drie af! Waarom laat ze hem niet het woord voeren?
‘ Ja, inderdaad, het gaat over de oustad Abbas. De crème de la crème van alle jongemannen. Hij heeft me opgedragen bij u langs te gaan, want omdat hij geen familie in deze stad heeft, kon hij niet zijn vader of een oom of wie dan ook sturen. Toen hij hoorde dat ik al sinds zo vele jaren uw buurman was, heeft hij al zijn hoop op mij gevestigd, hij heeft mij zijn gehele toekomstige geluk toevertrouwd, zijn gehele leven! U moet namelijk weten, Lalla Zaynab, dat het de oustad Abbas is opgevallen hoe bescheiden uw dochter Malika zich gedraagt, wat voor een vreedzaam karakter zij heeft, haar gelijkmoedigheid, haar goede inborst, haar grote vroomheid, de eerbied die zij voor u, haar eerbiedwaardige moeder, koestert, alsmede haar serieuze gedrag.’
Si Mahmoud hield even op met praten om een slokje thee te nemen. Hij wierp een verstolen blik naar het schilderij aan de muur. Nee, die twee hindes gaven hem echt een onrustig gevoel, waarom wist hij niet.
Zaynab, die haar dochter door en door kende, wist niet hoe ze het had toen ze haar gast zo bezig hoorde over Malika. Die was juist een echt kruidje-roer-mij-niet, ze kon heel lief en aanhalig zijn, maar ook opeens zieden van woede, haar vroomheid ging niet verder dan net te doen alsof ze vastte tijdens de ramadan, ze hield misschien wel van haar moeder maar liet dat niet merken, ze had eerbied voor niemand en wat betreft dat ‘serieuze gedrag’ …
Wat wou dat nou zeggen, ‘serieus gedrag’?
Si Mahmoud had zijn glas neergezet en vervolgde zijn toespraak.
‘ Waar was ik gebleven? O ja. Uitstekende reputatie familie … ambtenaar … salaris … Nu de oustad Abbas een solide betrekking heeft, is het tijd dat hij zijn religie rondkrijgt.’
‘ Zijn religie rondkrijgt?’
‘ Ja, dat wil zeggen dat hij trouwt. U kent toch de Hadith die dat verplicht stelt, nietwaar?’
‘ Jazeker. En met wie wil hij gaan trouwen?’
‘ Maar … met de vereerde juffrouw Malika, uw dochter!’
Zaynab had zich op dit onderhoud voorbereid. Nauwelijks had ze de avond tevoren Abbas’ naam laten vallen of haar dochter was in lachen uitgebarsten, ze had zo verschrikkelijk de slappe lach gekregen dat ze er bijna in stikte en was ten slotte gierend van het lachen over de grond gerold, allemaal onder de bewonderende blikken van haar zuster en haar twee kleine broertjes, die vrolijk meelachten zonder te begrijpen wat er aan de hand was. Ze waren op het laatst uit volle borst een soort refrein gaan zingen: ‘Abbas, babas, kalebas!’